Półwysep Arabski jest domem dla niektórych z najbardziej zapierających dech w piersiach cudów architektury na Ziemi, ale okazuje się, że jego bogata historia wykracza daleko poza konstrukcje stworzone przez człowieka.
Nowe badanie wykazało, że liczące 8,000 lat rzeźby skalne znalezione w okolicy mogą być najstarszymi na świecie planami megastruktur. Te ryciny, na których znajdują się gwiazdy i linie, mogły być używane do przedstawiania pobliskich pułapek myśliwskich, co czyni je pierwszymi w historii ludzkości schematami w skali.
Konstrukcje te, znane jako latawce pustynne, zostały odkryte przez archeologów około 100 lat temu, kiedy fotografia lotnicza zaczęła się rozwijać samolotami. Latawce to ogromne połacie ziemi otoczone niskimi kamiennymi ścianami, z dołami we wnętrzu w pobliżu krawędzi.
Uważa się, że latawce, które występują głównie na Bliskim Wschodzie iw Azji Środkowej, służyły jako wybiegi lub pułapki dla zwierząt. Łowcy zaganiali zwierzęta, takie jak gazele, do latawca długim, ciasnym tunelem, w którym zwierzyna nie mogła uciec ze ścian ani dołów, co ułatwiło ich zabicie.
Latawców nie można zobaczyć w całości z ziemi ze względu na ich ogromne rozmiary (średnio zbliżone do powierzchni dwóch boisk piłkarskich). Jednak dostępność publicznie dostępnych zdjęć satelitarnych o wysokiej rozdzielczości, takich jak te dostarczane przez Google Earth, przyspieszyła badania pustynnych latawców w ciągu ostatniej dekady.
Niedawne odkrycie przypominających architekturę kształtów wyrytych w skałach w Jordanii i Arabii Saudyjskiej pokazało, jak neolityczni ludzie mogli zaprojektować te „mega-pułapki”, zgodnie z nowym badaniem opublikowanym w czasopiśmie PLoS ONE 17 maja 2023 r.
Autorzy badania wykorzystali obliczenia matematyczne, aby porównać kształt i rozmiar znanych latawców z wzorami latawców wykutych w skale. Ich pierwszym przykładem był rzeźbiony wapienny monolit ze stanowiska archeologicznego Jibal al-Khashabiyeh w Jordanii.
Kamień o wysokości około 3 stóp (80 centymetrów) stanowił doskonałe płótno dla prehistorycznych ludzi, którzy wytrawiali długie, przypominające latawce linie, które prowadziły zwierzęta do zagrody w kształcie gwiazdy z ośmioma zagłębieniami w kształcie miseczek, które wskazują na pułapki.
Według pierwszego autora badania, Rémy'ego Crassarda, archeologa z Francuskiego Narodowego Centrum Badań Naukowych (CNRS), kamień ma różne style rzeźbienia, ale nie jest jasne, czy wykonała je jedna osoba, czy wiele osób.
Drugi okaz, z Wadi az-Zilliyat w Arabii Saudyjskiej, przedstawia dwa latawce wyrzeźbione w masywnej skale z piaskowca o wysokości ponad 12 stóp i szerokości ponad 8 stóp (około 4 na 2 metry). Chociaż nie w taki sam sposób, jak projekt latawca Jordan, schemat latawca Arabii Saudyjskiej ma linie napędowe, obudowę w kształcie gwiazdy i oznaczenia sześciu filiżanek na końcach punktów.
Latawce są bardzo trudne do datowania, ponieważ są wykonane z kamyków i dołów, co oznacza, że generalnie brakuje im materiału organicznego, który można przetestować za pomocą datowania radiowęglowego.
Zespół uważa, że te dwa miejsca pochodzą sprzed około 8,000 lat, mniej więcej pod koniec okresu neolitu w Arabii, na podstawie podobieństw z otaczającymi je latawcami związanymi z osadami i szczątkami organicznymi.
Crassard i współpracownicy z Globalkites Project wykorzystali następnie modelowanie grafów geograficznych, aby dopasować projekty wykute w skale do setek znanych planów latawców.
Matematyczne porównania rycin z udokumentowanymi latawcami ujawniły wyniki podobieństwa: stwierdzono, że schemat jordański jest najbardziej podobny do latawca oddalonego o 1.4 mili (2.3 km), podczas gdy diagram z Arabii Saudyjskiej był najbardziej podobny do latawca oddalonego o 10 mil (16.3 km). i bardzo podobny w wyglądzie do innego oddalonego o 0.87 mili (1.4 kilometra).
„Ryciny są zaskakująco realistyczne i dokładne, a ponadto są w skali, co zaobserwowano w ocenie podobieństwa kształtu opartej na wykresach geometrycznych” – napisali autorzy w badaniu. „Te przykłady reprezentacji latawców są zatem najstarszymi znanymi planami architektonicznymi w historii ludzkości”.
Naukowcy postawili hipotezę, że grupa osób planujących polowanie mogła przejrzeć i omówić strategię już zbudowanego latawca, co mogło obejmować koordynację liczby i lokalizacji myśliwych oraz przewidywanie zachowań zwierząt z wyprzedzeniem.
Można sobie również wyobrazić, że ten schemat został wykorzystany do zbudowania latawca. W obu przypadkach naukowcy argumentowali w swoich badaniach, że tworzenie przez ludzi relacji między przestrzenią fizyczną widzianą z góry a reprezentacją graficzną jest znaczącym postępem w abstrakcyjnym poznaniu i reprezentacji symbolicznej.
Jens Notroff, neolityczny archeolog z Niemieckiego Instytutu Archeologicznego, który nie był zaangażowany w te badania, powiedział Live Science w e-mailu, że „odkrycie tego konkretnego rodzaju schematycznej sztuki naskalnej już jest absolutnie fascynującym dodatkiem do naszego rosnącego zrozumienia tych Neolityczne latawce pustynne i ich oczywiście złożony układ w krajobrazie”.
Notroff powiedział również: „Najbardziej oszałamiającym spostrzeżeniem dla mnie osobiście jest stopień abstrakcji – przedstawiają pogląd, którego żadna z osób uczestniczących w budowie i użytkowaniu tych pustynnych latawców nie mogłaby z łatwością odtworzyć na podstawie własnego doświadczenia wizualnego”.
Crassard i współpracownicy kontynuują prace nad pustynnymi latawcami w ramach projektu Globalkites. Chociaż „te ryciny są najstarszym znanym dowodem na plany w skali”, powiedział Crassard, możliwe jest, że ludzie stworzyli podobne diagramy w mniej trwałym materiale, na przykład rysując je w ziemi.
Badanie pierwotnie opublikowane w czasopiśmie PLoS ONE w maju 17, 2023.
