Je hebt misschien wel eens van de Dode Zeerollen gehoord en het masker van Toetanchamon gezien. Maar als je je familieleden wilt verslaan bij Jeopardy, moet je er meer over weten. Hier is een lijst met zes van de beroemdste objecten uit de oudheid.
Venus van Willendorf (Duits)
Venus van Willendorf is de beroemdste vrouw uit de ijstijd. Ze is klein en dik, en bijna 30,000 jaar oud. Het tien centimeter hoge beeldje heeft grote borsten, billen, een buik en lippen die lijken op de geslachtsdelen van een vrouw. Het heeft echter geen voeten of gelaatstrekken. Haar hoofd is bedekt met vlechten of misschien een gebreide muts, en kleurvlekken geven aan dat het lichtbruine zandstenen artefact ooit rood was.
In 1908 groeven archeologen in Willendorf II, een Oostenrijkse vindplaats aan de Donau, zo'n 50 kilometer van Wenen. Na ongeveer een week graven vonden ze het beeldje. In de jaren 1900 en 2000 werden er nog verschillende andere honden gegraven, met behulp van steeds betere technieken. Ze vonden twee minder bekende Venus-actiefiguren en honderden stenen werktuigen.
Bijna 200 van dergelijke beeldjes zijn gevonden op locaties in Europa, die tussen de 23,000 en 40,000 jaar oud zijn. Moderne wetenschappers noemen deze beelden Venusbeelden, naar de Romeinse godin van de liefde en vruchtbaarheid, maar de mensen die ze maakten leefden minstens 20,000 jaar vóór het klassieke Rome.
Onderzoekers weten niet zeker waarom mensen uit de ijstijd deze beeldjes maakten, maar het zouden vruchtbaarheidssymbolen, zelfportretten of pornografische objecten kunnen zijn geweest. Hoe je het ook bekijkt, de vermeende seksuele aantrekkingskracht hield niet lang stand: in 2011 gaven 161 studenten Venus van Willendorf gemiddeld een score van 0.14 op een schaal van helemaal niet aantrekkelijk tot zeer aantrekkelijk.
Olmeekse kolossale hoofden
De Olmekencultuur ontstond tussen 400 en 1400 v.Chr. in de moerassige wouden van de Mexicaanse Golfkust. Ze wordt soms de moedercultuur van Meso-Amerika genoemd. In 1862 vond een boer, toen hij op hetzelfde land aan het graven was, een enorm stenen hoofd. Het was het eerste van 17 hoofden die nog niet zijn gevonden, maar waarvan wordt aangenomen dat het portretten zijn van Olmeken.
Elk beeld is 5 tot 10 meter hoog en weegt meer dan een volwassen olifant. Ze tonen mannen met amandelvormige ogen, platte neuzen en volle lippen. Maar elk gezicht, elke uitdrukking en elk hoofddeksel is anders, wat de theorie ondersteunt dat gebeeldhouwde rotsblokken verschillende leiders afbeelden.
De eerste werd bij toeval gevonden in Tres Zapotes, aan de voet van het Tuxtlasgebergte. De basaltsteen die gebruikt werd om ze te maken, kwam uit die bergen. Maar archeologen vonden later de meeste hoofden in de oude hoofdsteden San Lorenzo en La Venta, zo'n 60 kilometer van de plek waar het basalt vandaan kwam.
Hoewel het zwaar werk moet zijn geweest, weet niemand hoe de Olmeken deze enorme rotsblokken hebben verplaatst. Ze werden uiteindelijk uitgehouwen en tentoongesteld op pleinen. Het lijkt erop dat verschillende hoofden lang geleden zijn gebroken en begraven. Dit bracht sommige archeologen tot de conclusie dat oude beelden opzettelijk werden vernietigd toen nieuwe heersers de macht overnamen.
Het begrafenismasker van Toetanchamon
De meeste mensen denken bij "farao" aan het dodenmasker van koning Toetanchamon. De ingepakte mummie van de Egyptische koning, die in 19 v.Chr. op 1323-jarige leeftijd stierf na slechts tien jaar koning te zijn geweest, was bekroond met een 24 kilo wegende kopie van zijn gezicht. De massief gouden basis schittert met halfedelstenen zoals lapis lazuli, turkoois en andere. De kin heeft een baard die op een buis lijkt, en op het voorhoofd staan een gier en een cobra afgebeeld, beide goden die de vereniging van Beneden- en Opper-Egypte symboliseren.
In 1922 ontdekte de Britse archeoloog Howard Carter de bijna complete tombe van Koning Toetanchamon in de Vallei der Koningen, een koninklijke begraafplaats langs de Nijl. Dit was het moment waarop het masker weer in de moderne wereld werd geïntroduceerd. De meeste Egyptische koninklijke tombes zijn in de loop der tijd geplunderd, dus de grafkamer van Toetanchamon was de eerste die liet zien hoeveel rijkdom de farao's meenamen naar hun graf.
Rosetta Stone
De Steen van Rosetta is een priesterlijk decreet uit 196 v.Chr. dat de goddelijke verering van koning Ptolemaeus V bevestigt tijdens zijn eerste kroning. Het is niet erg interessant om te lezen. Maar de boodschap stond drie keer op de zwarte steen geschreven in drie verschillende schriften: Oudgrieks, de formele hiërogliefen van het Oude Egypte en het minder formele, cursieve, demotische schrift van het Oude Egypte.
En omdat het in twee talen en drie schriften was geschreven, was het mogelijk om Egyptische hiërogliefen en alle geschriften uit die oude beschaving te lezen. Franse soldaten vonden het artefact tijdens Napoleons veldtocht in Egypte in 1799. Het vond zijn oorsprong in Londen nadat Britse troepen de Fransen in 1801 hadden verslagen.
Geleerden en het publiek kenden het Oudgrieks en zagen meteen dat de steen gebruikt kon worden om hiërogliefen te ontcijferen. Maar het duurde nog eens 20 jaar voordat Jean-François Champollion erachter kwam hoe dat moest.
Het relikwie is momenteel het populairste object in het British Museum. Het is 3 meter lang en weegt 9 kilo, maar ongeveer een derde ervan is in de loop der tijd afgebroken. De volledige tekst is echter nog steeds bekend, omdat deze op andere monumenten staat.
Terracotta Leger
Stel je voor dat je meer dan 30 jaar aan je graf hebt gewerkt met onbeperkte macht, middelen en de drang om slechte dingen te doen. Zelfs dan is je mausoleum misschien niet zo groots als het complex gebouwd door Qin Shihuang, de eerste keizer van een verenigd China, die regeerde van 210 tot 221 v.Chr. Hij gaf opdracht tot de bouw van dit complex.
Oude Chinese teksten vermelden dat er meer dan 700,000 mensen op het terrein van 22 vierkante kilometer werkten, veel groter dan de meeste universiteitscampussen. Er staan beelden van dansers en acrobaten, rijtuigen met gouden versieringen en bronzen eenden in de grachten die op diorama's lijken.
Maar het Terracottaleger, bestaande uit duizenden kleien krijgers die eruitzien als echte mensen en in loopgraven opgesteld staan in een militaire formatie, is waarschijnlijk het enige dat de meeste mensen erover weten. Het eerste beeld werd in 1974 gevonden door boeren die een waterput groeven. Sindsdien hebben drie grote opgravingen nog eens 2,000 soldaten aan het licht gebracht, maar waarschijnlijk liggen er nog eens 6,000 begraven.
