Archeologen in Nederland ontdekten een 4,500 jaar oud heiligdom met aarden heuvels die op zonnewendes en equinoxen in lijn liggen met de zon. Het heiligdom werd, net als Stonehenge, ook gebruikt voor begrafenissen en rituelen.
Volgens een vertaalde verklaring van de gemeente Tiel werden er in een periode van 800 jaar mensen begraven in het heiligdom. Daar werden resten van heuvels, sloten, een vlak grafveld en een boerderij aangetroffen.
De grootste van de drie heuvels bevat de stoffelijke resten van mannen, vrouwen en veel kinderen die tussen ongeveer 2500 en 1200 v.Chr. zijn gestorven, aldus de onderzoekers.
Opgravers ontdekten ook oude graven rondom het heiligdom, waardoor het gehele terrein ongeveer 9.4 hectare groot is, groter dan zeven Amerikaanse voetbalvelden.
Volgens de verklaring werden er meer dan 80 personen op de vindplaats opgegraven; sommigen werden begraven en anderen werden gecremeerd. Er werd opgemerkt dat “deze overledenen een belangrijke rol moeten hebben gespeeld in de rituelen.”
Hoewel het heiligdom geen stenen keien heeft zoals Stonehenge, lijkt het erop dat de grootste grafheuvel diende als een kalender die mensen hielp de bewegingen van de zon te markeren, aldus de onderzoekers in een vertaalde verklaring. Zo werden kostbare artefacten, zoals een bronzen speerpunt, begraven op de plek waar de zonnestralen de grond raakten via een opening in het heiligdom.
Het bijhouden van de zonnewendes en equinoxen was "belangrijk voor religieuze feesten, bijvoorbeeld, maar ook om te berekenen wat de zaai- en oogsttijden waren", aldus de verklaring. Het is waarschijnlijk dat deze speciale zonnedagen werden gevierd en dat een boerderij op de locatie mogelijk als plek voor feestelijke bijeenkomsten heeft gediend, voegden de archeologen toe.
Het team ontdekte ook kuilen en de resten van palen en emmers. Het lijkt erop dat deze kuilen water bevatten, wat suggereert dat ze betrokken waren bij reinigingsrituelen, aldus de verklaring.
Eind 2016 ontdekten onderzoekers de vindplaats op het industrieterrein Medel Business Park en waren ze het jaar daarop bezig met opgravingen.
In die tijd ontdekten ze meer dan 1 miljoen vondsten uit de steentijd, bronstijd, ijzertijd, het Romeinse Rijk en de middeleeuwen, aldus het team in de verklaring. Het duurde zes jaar om de vondsten te analyseren en samen te voegen, waaronder artefacten van aardewerk, bot, leem (aarde en klei), steen, vuursteen en hout.
“Zelden krijgen archeologen de kans om zoveel terrein rondom grafheuvels op te graven”, schreven de onderzoekers in de verklaring. “Nu is het duidelijk hoe uniek deze vondst en dit heiligdom” zijn.
In het oudste deel van het begraafveld vonden archeologen die een vrouwengraf opgroeven een glazen kraal uit Mesopotamië (het huidige Irak). Deze kraal, de oudste bekende glazen kraal in Nederland, onthult dat mensen in de regio 4,000 jaar geleden contact hadden met culturen die bijna 3,100 kilometer verderop lagen.
Hoewel de site niet open is voor publiek, hebben archeologen twee tentoonstellingen ingericht met heiligdomrelikwieën. Een verzameling grafvondsten uit de bronstijd is tot oktober 2023 te zien in het Flipje en Regionaal Museum, en het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden toont artefacten uit een groepsgraf dat zich ongeveer 660 meter ten zuiden van de grafheuvels bevindt.
